| Hans Dijkstal: tussenpaus is paus geworden De VVD ziet voor het eerst sinds jaren de zetelwinst in de peilingen dalen. De hoop om de grootste partij te worden, lijkt daarmee te vervliegen. Een droom die veel VVD'ers koesteren. Al wil lijsttrekker Henri Frans (Hans) Dijkstal (58) niet graag hardop dromen. "Ik besef wel degelijk dat die verantwoordelijkheid heel zwaar is." Dijkstal heeft het niet zo op speculaties over verkiezingsuitslagen. Toch neemt hij in juni in de Volkskrant alvast een voorschot op de verkiezingsuitslag: "Als D66 te weinig zetels haalt, dan zie ik maar één mogelijkheid: een kabinet van PvdA en VVD. Als de verkiezingsuitslag daar aanleiding toe geeft, kunnen we wat ons betreft nog de volgende dag praten." Stevige taal Maar de VVD moet inmiddels alles op alles zetten door de onverwachte concurrentie van Leefbaar Nederland en de stijgende populariteit van Pim Fortuyn. Dat betekent dat Dijkstal, die zich graag opstelt als de Grote Verzoener, strijd moet voeren op een wijze die hem minder ligt. Die althans slecht strookt met zijn profiel. "Misschien zou ik, als de bedreiging voor de VVD op de kiezersmarkt werkelijk van rechts komt nog eens stevige taal moeten uitslaan, maar dat doe ik dus niet", aldus Dijkstal in januari in Elsevier. Geen rechtse oneliners, als het aan Dijkstal ligt. "Elke zetel die wij achteruitgaan, beschouw ik als een verlies. Maar een zichzelf respecterende partij heeft de pretentie dat ze het beste de belangen van de burger kan behartigen. Daar passen vaak geen grote woorden bij, maar veel meer begrippen als vertrouwen en verantwoordelijkheid." Hans Dijkstal, de voormalige vice-premier, voormalige minister van Binnenlandse Zaken en verkozen tot beste parlementariër van 1999, is de 9e leider van de VVD. Hij wordt 28 februari 1943 in Port-Saïd, in Egypte, geboren. Zijn vader zit daar in de scheepvaart, net als zijn opa. Dijkstal groeit op in een omgeving van grote huizen, bedienden en een tuinman. Tot zijn vijfde spreekt hij vloeiend Arabisch. Dan keert het gezin terug naar Nederland. In 1982 komt Dijkstal - getrouwd en vader van twee dochters - na raadslid en wethouder in Wassenaar te zijn geweest, in de Tweede Kamer. Rupsje Als kamerlid is Dijkstal in 1994, tijdens het tweede IRT-debat, verantwoordelijk voor de motie die de toenmalige ministers Hirsch Ballin en Van Thijn de kop kostte. Ook is hij in 1995 verantwoordelijk voor de wet die asielzoekers verzekert van huisvesting en ondersteuning in het levensonderhoud. Verder is Dijkstal de eerste die Ad Melkert 'Rupsje-nooit-genoeg' noemt. Dat van die rups verzint Dijkstal na meerdere waarschuwingen aan het adres van Melkert niet te tornen aan de afspraken in het regeerakkoord. De afspraken waar Dijkstal op doelt, staan bekend als de Zalmnorm: extra belastinginkomsten mogen alleen gebruikt worden voor aflossing van de staatsschuld of lastenverlichting, niet voor extra uitgaven. Alleen meevallers in de geplande uitgaven mogen worden gebruikt voor nieuwe uitgaven. Melkert vindt dat ook inkomstenmeevallers eventueel gebruikt kunnen worden voor extra uitgaven aan onderwijs en zorg. Dijkstal dreigt met een kabinetscrisis en het regeerakkoord blijft onaangetast. Redenaarstalent Lang heeft Dijkstal last gehad van zijn imago: flierefluiter, lolbroek, inhoudsloze saxofonist, zo maar een aantal typeringen van de VVD-leider. Maar voor het grote publiek is hij ook: aimabel, zachtaardig, een man die losjes bestuurt en het conflict liefst mijdt. Heel anders dan zijn voorganger Frits Bolkestein, die, zo wil het beeld, veel strenger was en het conflict juist opzocht, die veel inhoudelijker en intellectueler zou zijn. In een interview met de Volkskrant, eind vorig jaar, verwondert Dijkstal zich er nog over dat zijn partij na het vertrek van Bolkestein niet is teruggevallen in de peilingen. "Iedereen had het verwacht. Ik kan het zelf niet analyseren. Ik denk dat het weinig met mij heeft te maken." Maar Dijkstals fractiegenoten zijn altijd vol lof over hun leider. Hans Dijkstal zou een dossiervreter zijn, met een enorme inhoudelijke kennis. Een analyticus, die bij ingewikkelde onderwerpen razendsnel tot de politieke kern kan doordringen. Ze roemen zijn redenaarstalent: hij is een van de weinige Kamerleden die vanuit losse punten op papier een hecht betoog kan opbouwen. Dijkstal heeft vaak gezegd dat hij niet van hypes, hijgerigheid en gehakketak houdt, omdat die het aanzien van de politiek en de democratie ondermijnen. Ook is hij de beeldcultuur beu, waarin het alleen nog maar draait om een quote als reactie op een andere quote. Volgens hem "populaire snippers en menselijke fragmenten die de politieke agenda bepalen". In verkiezingstijd zit hij daarom met een dilemma. Dijkstal in Trouw: "Mijn adviseurs zeggen mij hoe belangrijk het is dat ik me als persoon verkoop. Ze moeten me aardig vinden of verstandig, weet ik veel. Dus hoe kritisch ik ook ben, ik maak er alleen gebruik van als het me uitkomt.''
| NOVA-reportage: Dijkstal laat zich niet opjagen door Leefbaar Nederland
| VVD-aanhang wil liever Wiegel
| Debat in ijzige sfeer
| NOVA-enquête onder de VVD-aanhang
| De site van Hans Dijkstal